Zoek je een bedrijfskavel voor je eigen pand, dan kom je vaak uit bij een gemeente. Veel nieuwe bedrijventerreinen worden door gemeenten ontwikkeld en uitgegeven. Sinds het Didam-arrest van de Hoge Raad uit 2021 werkt die uitgifte anders dan vroeger. Een gemeente kan grond niet meer zomaar onderhands aan één bedrijf verkopen.
Voor jou als ondernemer heeft dat gevolgen. Je krijgt een eerlijkere kans op een gemeentelijke kavel. Tegelijk moet je sneller en beter voorbereid reageren. In dit artikel lees je hoe selectieprocedures werken, wanneer een gemeente toch met één partij in zee mag gaan en wat dit betekent voor je zoektocht.
Wat het Didam-arrest inhoudt
De Hoge Raad heeft bepaald dat een gemeente bij de verkoop van grond het gelijkheidsbeginsel moet respecteren. Zijn er meerdere partijen die de grond willen kopen, dan moet de gemeente hen een gelijke kans geven. Dat doet ze met een selectieprocedure op basis van objectieve, toetsbare en redelijke criteria. De gemeente moet de verkoop en de procedure op tijd bekendmaken, zodat iedereen kan reageren.
Het arrest gaat over overheden. Verkoopt een particuliere eigenaar of ontwikkelaar grond, dan geldt het niet. Die mag zelf bepalen aan wie hij verkoopt, ook zonder openbare procedure.
Hoe selectieprocedures werken
Gemeenten kiezen zelf hoe ze een selectie inrichten. Je ziet in de praktijk een paar vormen.
- Op volgorde van inschrijving. Wie zich als eerste meldt en aan de voorwaarden voldoet, krijgt de kavel aangeboden.
- Loting. Alle geschikte kandidaten doen mee en het lot beslist.
- Selectie op criteria. De gemeente beoordeelt wie het beste past, bijvoorbeeld op het soort bedrijf, werkgelegenheid, zuinig ruimtegebruik of duurzaamheid.
- Inschrijving op prijs. De partij met het hoogste bod krijgt de kavel, soms in combinatie met andere eisen.
Bij bedrijventerreinen kiezen gemeenten vaak voor criteria die passen bij het profiel van het terrein. Een terrein voor logistiek vraagt andere bedrijven dan een terrein voor lokale ondernemers.
Een procedure verloopt vaak in deze stappen.
- De gemeente maakt bekend dat een kavel beschikbaar komt, met de voorwaarden en de manier van selecteren.
- Je krijgt een termijn om je aan te melden en vragen te stellen.
- Je dient je aanmelding of plan in, met de gevraagde informatie over je bedrijf.
- De gemeente beoordeelt de aanmeldingen en maakt de keuze bekend.
- Met de gekozen partij volgen een optie of reservering en daarna de koopovereenkomst.
De uitzondering bij één serieuze gegadigde
Een openbare selectie is niet altijd verplicht. Als vooraf vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat maar één serieuze gegadigde in aanmerking komt, mag de gemeente rechtstreeks met die partij verder. Denk aan een strook grond die alleen bruikbaar is voor het bedrijf ernaast.
De gemeente moet dat wel goed motiveren en haar voornemen tijdig bekendmaken. Andere partijen krijgen dan de kans om te laten weten dat ze ook interesse hebben. Ben jij het bedrijf dat wil uitbreiden, dan kan dit dus een route zijn. Reken er niet op dat het vanzelf gaat, want de gemeente moet het kunnen onderbouwen.
Uitgiftevoorwaarden die je terugziet
Wie de kavel ook krijgt, de koop komt met voorwaarden. Lees die goed, want ze gelden ook na de selectie.
- Een bouwverplichting, waarbij je binnen een afgesproken termijn moet bouwen.
- Een verbod op doorverkoop zonder toestemming of een terugkooprecht voor de gemeente.
- Een kettingbeding, waardoor voorwaarden ook gelden voor een volgende eigenaar.
- Eisen aan de activiteiten op de kavel, die passen bij het omgevingsplan en de milieucategorieën op het terrein.
- Eisen aan beeldkwaliteit, parkeren op eigen terrein of waterberging.
- De keuze tussen koop en erfpacht, als de gemeente dat aanbiedt.
Vraag ook na wat er bij de grondprijs is inbegrepen, zoals bouwrijp maken en aansluitingen tot aan de kavelgrens. Vraag daarnaast hoeveel stroomcapaciteit er op het terrein beschikbaar is. Dat is door netcongestie niet overal vanzelfsprekend.
Wat dit betekent voor je zoektocht
Selectieprocedures hebben vaak korte termijnen. Wie dan nog moet uitzoeken wat hij precies nodig heeft, loopt achter. Bereid je daarom voor.
- Maak een helder zoekprofiel met de oppervlakte, bouwhoogte, stroombehoefte en de activiteiten die je wilt uitvoeren.
- Zet de gegevens van je bedrijf klaar, zoals een korte omschrijving, het aantal medewerkers en je plannen.
- Breng je financiering vooraf in beeld, zodat je snel kunt beslissen.
- Volg de bekendmakingen van gemeenten in de regio’s die voor jou interessant zijn.
Kom je niet in aanmerking voor een gemeentelijke kavel, kijk dan ook naar particulier aanbod en naar verouderde bedrijfslocaties die opnieuw ontwikkeld worden. Daar gelden andere regels.
Bouwgrondvinden heeft contact met gemeenten, grondeigenaren, makelaars en ontwikkelaars. We brengen huidig en toekomstig aanbod in kaart en vergelijken dat met jouw zoekvraag. Op de selectie zelf hebben we geen invloed. Wel helpen we je om kansen op tijd in beeld te krijgen.
Veelgestelde vragen
Moet een gemeente altijd een openbare selectie houden?
Nee. Als aantoonbaar maar één serieuze gegadigde in aanmerking komt, mag de gemeente rechtstreeks met die partij verder. Ze moet dat wel motiveren en vooraf bekendmaken, zodat anderen kunnen reageren.
Geldt het Didam-arrest ook als ik grond koop van een particulier?
Nee. Het arrest gaat over de verkoop van grond door overheden. Een particuliere eigenaar of ontwikkelaar mag zelf kiezen aan wie hij verkoopt.
Wat kan ik doen als ik het niet eens ben met de keuze van de gemeente?
Een verkoop van grond is een afspraak tussen de gemeente en een koper. Vind je dat de gemeente de regels niet goed heeft toegepast, dan kun je naar de rechter, vaak via een kort geding. Reageer in elk geval binnen de termijn die de gemeente noemt en vraag zo nodig juridisch advies.
Zoek je een bedrijfskavel en wil je weten welke uitgiftes eraan komen? Laat je zoekvraag achter, dan vergelijken we die met beschikbaar en toekomstig aanbod. Je kunt ook direct het actuele aanbod van kavels bekijken.